Tuyết rơi từng bông trắng
Đèn điện sáng rực trời
Noel rồi sắp tới
Phố nhộn nhịp bao người.

Garu

Ước mơ em nhỏ lắm
Em cô bé bán diêm
Người giàu qua lặng lẽ
Người nghèo không có tiền

Em đâu dám về nhà
Trong màn đêm giá lạnh
Cây thông non gầy guộc
Bình bong... đêm Giáng sinh

Em quẹt diêm cho mình
Một mái nhà ấm cúng
Mùi ngỗng quay béo ngậy
Lò sưởi cháy hoà ca

Một que diêm sáng lên
Em gặp bà, gặp mẹ
Bà em còn rất trẻ
Mẹ em đẹp như tiên.

Em ngước lên nhìn trời
Thiên đường cao vời vợi
Mẹ và bà có đợi
Ủ ấm em vào lòng.
1, 2, 3, 4, 5
Hết que này, que khác
Que diêm cuối cùng tắt
Thiên đường ở trên cao.

Tuyết phủ chỗ em ngồi
Mắt em nhắm lại rồi
Trái tim em bé bỏng
Thiên đường không đói rét
Thiên đường chẳng có diêm.

Người qua đường náo nức
Từ nay không cơ cực
Chẳng ai còn gặp em
Đi bán diêm trong đêm.

Tôi viết bài thơ này cách đây khoảng chục năm. Khi đó, đang là học sinh PTTH. Còn hiện tại, tôi đã tốt nghiệp Đại học, đi làm được vài năm. Bài thơ được chép chung với một số bài khác trong cuốn sổ cũ nhưng bây giờ, không tìm lại được nữa. Tôi viết lại bài thơ theo trí nhớ, dù đôi chỗ còn lộn xộn và không khỏi nuối tiếc vì nguyên gốc bài thơ có lẽ với tôi, nó còn hay hơn thế này.

Hồi nhỏ, đọc câu chuyện "Cô bé bán diêm", tôi không hiểu hết ý nghĩa của nó, chỉ biết là buồn. Lớn lên mới thấm thía giá trị của đói, của nghèo, của cuộc sống giàu sang và cơ cực, ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Bản thân tôi luôn được bố mẹ chăm lo cho ăn học nên nhiều lúc, tôi thấy khó chịu vì ám ảnh đói nghèo của bố mẹ. Có khi, còn to tiếng với mẹ vì một mẩu cá thừa, ăn không hết, bỏ đi trong khi mẹ trách tôi lãng phí. Chỉ vì ăn một miếng dưa hấu nham nhở, không chịu gặm hết cái ruột đỏ của nó, tôi cũng bị mẹ càu nhàu. Trót ném cái quần bò cũ làm giẻ lau sàn nhà, tôi cũng bị mẹ ca cẩm...

Mẹ tôi kể, hồi nhỏ, có lần đi làm đồng về đói quá, trèo lên cây ổi gần ao, vặt trộm quả xanh của bà ngoại để ăn. Hậu quả, mẹ bị đau bụng một trận gần chết. Bà ngoại mời thầy lang, thầy cúng đến "hành lễ", đốt hương cầu khấn đến cháy sém cả bụng mẹ. Cũng may, sau đó, mẹ tôi tự khỏi bệnh, chứ chắc chắn không phải do bùa phép của thầy cúng.

Lần khác, chỉ vì tranh giành mấy củ lạc sống, trộm được của ông ngoại với cậu tôi mà mẹ bị cậu (khi đó còn trẻ con) chém cho một phát, nứt toác cả móng chân. Đến giờ, móng chân cái bên trái của mẹ vẫn còn một đường nứt dọc, chia đôi móng chân - dấu vết của một thời tranh ăn khi mẹ còn nhỏ.

Với bố tôi, cuộc sống thơ ấu còn khó khăn gấp bội. Ông nội mất sớm từ khi bố vừa chào đời. Một tay bà nội nuôi bố và bác trai ăn học. Bố kể, có lần chờ bà đi chợ huyện mua gạo về lâu quá, bố lén ra ngoài đồng, đào trộm khoai lang sống, ăn ngấu nghiến. Hậu quả, giống như mẹ, bố bị đau bụng một trận "thừa sống thiếu chết". Cũng do may mắn, bố tôi đã thoát khỏi lưỡi hái tử thần, còn có cơ duyên nên vợ nên chồng với mẹ. Bố kể, ngày xưa, có được bát cơm trắng mà ăn là bữa thịnh soạn. Bình thường, toàn ăn cơm trộn ngô, trộn khoai. Ngày giáp hạt thì ăn cả lá khoai lang, rễ khoai lang...

Đó là lý do vì sao, bây giờ, khi cuộc sống đã sung túc hơn, bố mẹ tôi luôn "xót ruột" với từng hạt cơm nguội hay mẩu thức ăn thừa. Tôi cũng đã hiểu vì sao hồi nhỏ luôn bị bố mẹ thúc giục phải học hành giỏi giang để thoát cảnh nghèo nàn. Và đến giờ, dù cuộc sống thoải mái thế nào cũng cần học cách tiết kiệm, phấn đấu và quý trọng sức lao động. Nếu bản thân may mắn hơn thì hãy chia sẻ sự niềm vui đó với những cảnh đời nghèo khó xung quanh chúng ta...

Một mùa Giáng sinh lại sang, năm mới sắp tới, mong rằng, cả bạn và tôi sẽ luôn cố gắng cho cuộc sống sung túc, ấm no hơn. Mong rằng, bạn không thờ ơ, lạnh lùng với một người ăn xin, một người nghèo hay đồng bào đang khốn khổ vì thiên tai, bão lũ. Mong rằng không còn có những số phận bất hạnh như em bé bán diêm trong cuộc sống này.

ST

CÔ BÉ BÁN DIÊM 

Rét dữ dội. Tuyết rơi. Trời đã tối hẳn. Đêm nay là đêm giao thừa. 
    Giữa trời đông giá rét, một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối. 
    Lúc ra khỏi nhà em có đi giày vải, nhưng giày vải phỏng có tác dụng gì kia chứ ! 
    Giày ấy của mẹ em để lại, rộng quá, em đã liên tiếp làm văng mất cả hai chiếc khi em chạy qua đường, vào lúc hai chiếc xe ngựa đang phóng nước đại. 
    Chiếc thứ nhất bị xe song mã nghiến, rồi dính theo tuyết vào bánh xe; thế là mất hút. Còn chiếc thứ hai, một thằng bé lượm được, cười sằng sặc, đem tung lên trời. Nó còn nói với em bé rằng nó sẽ giữ chiếc giày để làm nôi cho con chó sau này. 
    Thế là em phải đi đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím bầm lại vì rét. 
    Chiếc tạp dề cũ kỹ của em đựng đầy diêm và tay em còn cầm thêm một bao. 
    Em cố kiếm một nơi có nhiều người qua lại. Nhưng trời rét quá, khách qua đường đều rảo bước rất nhanh, chẳng ai đoái hoài đến lời chào hàng của em. 
    Suốt ngày em chẳng bán được gì cả và chẳng ai bố thí cho em chút đỉnh. Em bé đáng thương, bụng đói cật rét, vẫn lang thang trên đường. Bông tuyết bám đầy trên mái tóc dài xõa thành từng búp trên lưng em, em cũng không để ý. 
    Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay. Chả là đêm giao thừa mà ! Em tưởng nhớ lại năm xưa, khi bà nội hiền hậu của em còn sống, em cũng được đón giao thừa ở nhà. Nhưng thần chết đã đến cướp bà em đi mất, gia sản tiêu tán và gia đình em đã phải lìa ngôi nhà xinh xắn có dây trường xuân leo quanh, nơi em đã sống những ngày đầm ấm, để đến chui rúc trong một xó tối tăm, luôn luôn nghe những lời mắc nhiếc, chửi rủa. 
    Em ngồi nép trong một góc tường, giữa hai ngôi nhà, một cái xây lùi lại một chút. 
    Em thu đôi chân vào người, nhưng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn. 
    Tuy nhiên em không thể nào về nhà nếu không bán được ít bao diêm, hay không ai bố thí cho một đồng xu nào đem về; nhất định là cha em sẽ đánh em. 
    Vả lại ở nhà cũng rét thế thôi. Cha con em ở trên gác, sát mái nhà và, mặc dầu đã nhét giẻ rách vào các kẽ hở trên vách, gió vẫn thổi rít vào trong nhà. Lúc này đôi bàn tay em đã cứng đờ ra. 
    Chà ! Giá quẹt một que diêm lên mà sưởi cho đỡ rét một chút nhỉ? Giá em có thể rút một que diêm ra quẹt vào tường mà hơ ngón tay nhỉ? Cuối cùng em đánh liều quẹt một que diêm. Diêm bén lửa thật là nhạy. Ngọn lửa lúc đầu xanh lam, dần dần biếc đi, trắng ra, rực hồng lên quanh que gỗ, sáng chói trông đến vui mắt. 
    Em hơ đôi tay trên que diêm sáng rực như than hồng. Chà ! Ánh sáng kỳ diệu làm sao ! Em tưởng chừng như đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng. Trong lò, lửa cháy nom đến vui mắt và tỏa ra hơi nóng dịu dàng. 
    Thật là dễ chịu ! Đôi bàn tay em hơ trên ngọn lửa; bên tay cầm diêm, cái ngón cái nóng bỏng lên. Chà ! Khi tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc thổi vun vút mà được ngồi hàng giờ như thế, trong đêm đông rét buốt, trước một lò sưởi, thì khoái biết bao! 
    Em vừa duỗi chân ra sưởi thì lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất. Em ngồi đó, tay cầm que diêm đã tàn hẳn. Em bần thần cả người và chợt nghĩ ra rằng cha em đã giao cho em đi bán diêm; đêm nay, về nhà thế nào cũng bị cha mắng. 
    Em quẹt que diêm thứ hai, diêm cháy và sáng rực lên. Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải màn. Em nhìn thấu tận trong nhà. Bàn ăn đã dọn, khăn trải trắng tinh, trên bàn bày toàn bát đĩa bằng sứ quý giá, và có cả một con ngỗng quay. Nhưng điều kỳ diệu nhất là ngỗng ta nhảy ra khỏi dĩa và mang cả dao ăn, phóng sết, cắm trên lưng, tiến về phía em bé. 
    Rồi... que diêm vụt tắt; trước mặt em chỉ còn là những bức tường dầy đặc và lạnh lẽo. 
    Thực tế đã thay thế cho mộng mị: chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả, mà chỉ có phố xá vắng teo, lạnh buốt, tuyết phủ trắng xoá, gió bấc vi vu và mất ngừơi khách qua đường quần áo ấm áp vội vã đi đến những nơi hẹn hò, hoàn toàn lãnh đạm với cảnh nghèo khổ của em bé bán diêm. 
    Em quẹt que diêm thứ ba. Bỗng em thấy hiện ra một cây thông Noel. Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây mà em đã được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có. Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày trong các tủ hàng, hiện ra trước mắt em bé. Em với đôi tay về phía cây... nhưng diêm tắt. Tất cả những ngọn nến bay lên, bay lên mãi rồi biến thành những ngôi sao trên trời. 
    - Chắc hẳn có ai vừa chết, em bé tự nhủ, vì bà em, người hiền hậu độc nhất đối với em, đã chết từ lâu, trước đây thường nói rằng: "Khi có một vì sao đổi ngôi là có một linh hồn bay lên trời với thượng đế". 
    Em quẹt một que diêm nữa vào tường, một ánh sáng xanh tỏa ra xung quanh và em bé nhìn thấy rõ ràng là bà em đang mỉm cười với em. 
    - Bà ơi ! Em bé reo lên, cho cháu đi với ! Cháu biết rằng diêm tắt thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi, ngỗng quay và cây Noel ban nãy, nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này; trước kia, khi bà chưa về với thượng đế chí nhân, bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao ! Dạo ấy bà đã từng nhủ cháu rằng nếu cháu ngoan ngoãn cháu sẽ được gặp lại bà; bà ơi! cháu van bà, bà xin với Thượng Đế chí nhân cho cháu về với bà. Chắc Người không từ chối đâu. 
    Que diêm tắt phụt và ảo ảnh rực sáng trên khuôn mặt em bé cũng biết mất. 
    Thế là em quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Em muốn níu bà em lại ! Diêm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe dọa họ nữa. Họ đã về với Thuợng đế. 
    Sáng hôm sau, tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên, trong sáng, chói chang trên bầu trời xanh nhợt. Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà. 
    Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa. 
    Ngày mồng một đầu năm hiện lên trên tử thi em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã đốt hết nhẵn. Mọi người bảo nhau: "Chắc nó muốn sưởi cho ấm!." Nhưng chẳng ai biết những cái kỳ diệu em đã trông thấy, nhất là cảnh huy hoàng lúc hai bà cháu bay lên để đón lấy những niềm vui đầu năm.